Niedawno straciłam pracę i z tego, co wiem, ponieważ mam 22 lata, nie należy mi się zasiłek dla bezrobotnych. Czy to prawda?

1. Jobseeker’s Allowance - co to jest?

Jobseeker’s allowance (JSA) jest świadczeniem pieniężnym z tytułu ubezpieczenia społecznego dla osób bezrobotnych, zdolnych do pracy i gotowych ją podjąć w pełnym wymiarze godzin.
Jeżeli jesteś chory, niepełnosprawny, opiekujesz się osobą niepełnosprawną lub jesteś samotnym rodzicem to według prawa angielskiego nie jesteś zdolny do podjęcia pracy i w takich okolicznościach możesz ubiegać się o inne zasiłki np. income support.

Wypłacane są dwa rodzaje JSA:

- contribution-based JSA, czyli zasiłek JSA oparty na składkach na ubezpieczenie społeczne (National Insurance Contributions)
Otrzymanie tego zasiłku jest uzależnione od ilości i wysokości składek na ubezpieczenie społeczne zapłaconych w dwóch latach podatkowych poprzedzających zaprzestanie pracy. Contribution-based JSA jest wypłacany tylko przez pierwsze 182 dni okresu poszukiwania pracy (jobseeking period).

- income-based JSA, czyli zasiłek JSA oparty na dochodzie, jego wysokość zależy od dochodu oraz kapitału w twoim gospodarstwie domowym. Nie musisz płacić składek na ubezpieczenie społeczne, by się o niego ubiegać, nie ma również limitu czasowego, w którym jest on wypłacany. W szczególnych okolicznościach możesz mieć prawo do obu rodzajów Jobseeker’s Allowance.

2. Jakie warunki muszę spełnić by otrzymać JSA?

Możesz być uprawniony do JSA, jeżeli spełniasz następujące warunki:
- żyjesz w Wielkiej Brytanii oraz
- pracujesz mniej niż 16 godzin tygodniowo lub jeżeli ubiegasz się się o JSA wspólnie z partnerem, który pracuje nie więcej niż 24 godziny tygodniowo oraz
- nie studiujesz w pełnym wymiarze godzin oraz
- spełniasz tzw. „labour market condition” czyli: jesteś gotowy do podjęcia pracy, aktywnie jej poszukujesz oraz posiadasz „job seeker agreement” z DWP (Departament for Work and Pensions) oraz
- masz więcej niż 16 lat, ale jesteś poniżej wieku emerytalnego ( 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn) oraz
- nie pobierasz zasiłku income support

Dodatkowo musisz spełniać szczególne warunki w zależności od tego, o jaki rodzaj JSA się ubiegasz:
W przypadku contribution-based JSA twój dochód nie może przekraczać określonej kwoty tzw. „prescribed amount”, która zależy od twoich indywidualnych okoliczności. Na przykład w roku podatkowym 2008/2009 dla osoby samotnej, bez zobowiązań rodzinnych „prescribed amount” wynosi £65,49 na tydzień.

Aby otrzymać income-based JSA dodatkowo:
- twój dochód musi być niższy niż twój „applicable amount”, a więc kwoty, którą rząd uznaje za niezbędne finansowe minimum dla osoby w określonych okolicznościach oraz.
- twój kapitał (oszczędności) muszą być niższe niż £16 000 oraz
- spełniasz ‘rights to reside test’ - obywatele Polscy nabywają „rights to reside” po zarejestrowaniu się w Workers Registration Scheme i przepracowniu 12 miesięcy oraz
- spełniasz „habitual residence test” a więc, w dużym uproszczeniu, planujesz osiedlić się w UK

3. Ile JSA mi się należy?

Podstawowa stawka dla contribution-based JSA w roku podatkowym 2008/2009 wynosi tygodniowo: £47,95 dla osoby poniżej 25 lat, £60,50 dla osoby powyżej 25 lat. W określonych przypadkach stawka ta może zostać pomniejszona, np. jeżeli posiadasz dochód z pracy w niepełnym wymiarze godzin.

Stawka income-based JSA jest uzależniona od twojego dochodu, kapitału i indywidualnej sytuacji. Upraszczając, jesteś uprawniony do takiej wysokości JSA, która wyrówna twój dochód z wspomnianym wcześniej ‘applicable amount’.
Kwota twojego ‘applicable amount’ może być powiększona o tzw. „Premium”, jeżeli jesteś niepełnosprawny lub opiekujesz się osobą niepełnosprawną oraz o ‘housing costs’ element, którego celem jest pomoc przy spłacaniu odsetek od kredytu hipotecznego „mortgage”.
Zasiłek income-based JSA automatycznie kwalifikuje cię do maksymalnej kwoty zasiłków: housing benefit oraz council tax benefit.

4. Jak się ubiegać o Jobseeker’s Allowance?

Aby ubiegać się o Jobseeker’s Allowance musisz skontaktować się ze swoim lokalnym Jobcentre Plus. Preferowany jest kontakt telefoniczny i w tym celu udostępniony jest bezpłatny numer telefonu 0800 055 6688 lub telefonu tekstowego dla osób mających problemy ze słuchem lub mową 0800 055 6688 (od poniedziałku do piątku od 8.00 do 18.00). Pamiętaj, aby mieć pod ręka swój National Insurance Number!
Możesz również wypełnić formę online www.dwp.gov.uk/eservice lub poprosić o nią w Jobcentre Plus.
Urzędnik Jobcentre wyznaczy ci datę spotkania (New Jobseeker interview), na które będziesz musiał przynieść wypełniony formularz, dowód tożsamości oraz inne dokumenty potwierdzające twoją sytuację. Na spotkaniu doradca wytłumaczy ci działanie Jobseeker’s Allowance i stworzy tzw. „Jobseeker Agrement” określający między innymi :
- rodzaj pracy którą jesteś zainteresowany
- ilość godzin w tygodniu, które możesz pracować
- kroki, które zobowiązujesz się podjąć, aby podwyższyć szanse znalezienia zatrudnienia.

Aby kontynuować otrzymywanie JSA, będziesz musiał osobiście potwierdzać swoją gotowość do pracy spotykając się raz na dwa tygodnie z doradcą z Jobcentre Plus.

Warto również wspomnieć, że osoba, która otrzymuje income-based JSA jest automatycznie uprawniona do uzyskania pomocy prawnej m.in. w zakresie prawa pracy, to znaczy, że może zlecić prowadzenie sprawy kancelarii prawnej za darmo.
O Legal Help napiszemy wkrótce.

Jeżeli masz pytania z zakresu prawa pracy zadaj je na stronie www.prawopracy.co.uk

Autor: Karolina Muszyńska, trainee CAB adviser