Jedną z najpilniej strzeżonych tajemnic III Rzeszy podczas II wojny światowej był kompleks bunkrów w okolicach Kętrzyna. Tam zapadały brzemienne w skutkach decyzje dla całej ówczesnej Europy.

Polacy Online - Portal Polaków w UK >>

To Hitler był trenerem? >>

Przywódca III Rzeszy, Adolf Hitler dysponował kilkoma kwaterami głównymi rozsianymi po całej okupowanej Europie. Większość z nich, tak jak chociażby „Wilczy Szaniec”, znajdowało się z dala od dużych miast i głównych szlaków komunikacyjnych. Na ich lokalizację wybierano tereny niedostępne, rzadko uczęszczane, wewnątrz dużych kompleksów leśnych, otoczonych jeziorami i bagnami. Dzięki takiemu położeniu obiekty te były praktycznie niemożliwe do namierzenia przez samoloty rozpoznawcze, dostęp drogą lądową tym bardziej nie wchodził w rachubę.

Blisko granicy przed atakiem
O tym, że okolice Kętrzyna, a dokładniej Gierłoż, wybrano jako miejsce na główną kwaterę Hitlera, miało wpływ kilka czynników. Jednym z najważniejszych był fakt, że rejon ów znajdował się w pobliżu granicy z ZSRR, a jak wiadomo, Niemcy szykowali się do ataku na Związek Radziecki, mieli już nawet gotowy plan, który opatrzyli kryptonimem „Barbarossa”. Do tego wybrany rejon porastały gęste lasy i otaczały liczne akweny wodne. Bardzo istotny również jest fakt, że bliższe i dalsze otoczenie przyszłego „Wilczego Szańca” było doskonale ufortyfikowane - Prusy Wschodnie posiadały wiele twierdz: Giżycko, Toruń, Kłajpeda, Piława, oraz sporo tzw. rejonów umocnionych z okopami przeciwpancernymi, zaporami przeciwczołgowymi i zasiekami z drutu kolczastego. Okolice Gierłoży były ponadto rejonem odludnym, położonym z dala od arterii komunikacyjnych, porośnięte starym, niemal puszczańskim lasem, który doskonale spełniał rolę maskującą. Ponadto Wielkie Jeziora Mazurskie stanowiły od wschodu świetną, naturalną zaporę dla wojsk lądowych nieprzyjaciela.

Fabryka, czyli kamuflaż
Nadchodzi lipiec 1940 roku, do kwatery głównej Hitlera w Berlinie zostaje wezwany gen. mjr Fritz Todt, założyciel „Organisation Todt”, potężnego paramilitarnego związku przedsiębiorstw budowlanych zarówno państwowych, jak i prywatnych, których zadaniem była budowa obiektów wojskowych. Inżynierowie Fritza Todta byli uznanymi fachowcami od budowy umocnień wojskowych i bunkrów. Podczas rozmowy z Todtem Hitler zlecił mu wybudowanie jednego z najsłynniejszych i najtajniejszych obiektów II wojny światowej - kwatery, która przeszła do historii, jako „Wilczy Szaniec” - „Die Wolfschanze”.
Na początku jesieni w okolicach Gierłoży pojawiła się duża liczba sprzętu budowlanego i robotników. Oficjalnie mówiło się, że w tym miejscu ma powstać duży zakład chemiczny, ale był to jedynie kamuflaż. Już wiosną 1941 roku umocniono nawierzchnie dróg, założono bocznicę kolejową, a.na rozległych łąkach wybudowano lotnisko. Pod drzewami powstawały bunkry i umocnione zabudowania. Główne bunkry nie posiadały okien i kształtem przypominały prostokątne bloki betonowe lekko zwężające się do góry, a do ich wnętrza prowadziło kilkoro drzwi. Ze zdjęć wykonanych w bunkrach wynika, iż musiały istnieć tutaj podziemia o kilku kondygnacjach. Piętra były zaopatrzone w windy i inne specjalne zabezpieczenia. „Wilczy Szaniec odznaczał się niezwykle skomplikowanym systemem bezpieczeństwa. Ścisły obszar kwatery wynosił 250 ha, lasu - 800 ha. Całość zabezpieczona była zaporami z drutu kolczastego oraz polami minowymi o szerokości od 50 do 100 metrów.

Strefa potrójnie bezpieczna
Cały obszar kwatery składał się z trzech koliście rozmieszczonych stref bezpieczeństwa. Pierwsza strefa usytuowana była na północ od linii kolejowej. Znajdowały się tam schrony Hitlera, Keitla, dr. Dietricha, Bormanna oraz centrala telefoniczna. Były tam także żelbetowe i ceglane budowle Jodla, Göringa, wydziału personalnego wojsk lądowych, adiutantury osobistej, lekarzy oraz batalionu przybocznego. Druga strefa leżała na południe od szosy łączącej Kętrzyn z Węgorzewem i mieściła wydziały sztabowe sił zbrojnych Wehrmachtu oraz pomieszczenia batalionu przybocznego Hitlera. We wschodniej części drugiej strefy znajdowały się obiekty należące do przedstawicielstw naczelnych dowództw marynarki wojennej, ministerstwa spraw zagranicznych oraz najpotężniejszy obiekt całego kompleksu - schron przeciwlotniczy ogólnego użytku.
Trzecia strefa natomiast obejmowała budynki w pobliżu szosy i na peryferiach kwatery oraz pomieszczenia dla straży i bunkry obrony przeciwlotniczej. Straż nad urządzeniami zabezpieczającymi powierzono elitarnej „Leibstandarte” - Gwardii Przybocznej Hitlera oraz wybranym żołnierzom z.równie elitarnego „Grossdeutschland”. Oprócz silnych baterii przeciwlotniczych w lesie trzeciej strefy zakwaterowano batalion pancerny, stanowiska moździerzy oraz trzy baterie 88 milimetrowych dział. Wywiadom radzieckiemu i alianckiemu nigdy nie udało się namierzyć kwatery Hitlera. Nawet okoliczni mieszkańcy nie mieli pojęcia, co kryje się w lasach Gierłoży.

Chybiony zamach na Hitlera
Jest jednak jeszcze coś, z czego zasłynął „Wilczy Szaniec”. Był czwartek 20 lipca 1944 roku. Do strefy przybywa prosto z Berlina pułkownik Claus von Stauffenberg, który ma wziąć udział w tajnej naradzie sztabowej dotyczącej sytuacji na froncie wschodnim. Pomimo niemal idealnego systemu kontroli udaje mu się wnieść do pomieszczenia, w którym miała odbyć się narada, teczkę, w której znajduje się ładunek wybuchowy z zapalnikiem czasowym. O godzinie 12.42, w tym właśnie miejscu rozlega się potężny wybuch. To bomba wniesiona przez von Stauffenberga, która miała zabić Hitlera. Pomimo ogromnej siły wybuchu, Hitler nie odniósł żadnych poważnych obrażeń, o czym świadczy fakt, że jeszcze tego samego dnia przyjął przybyłego tam z wizytę przywódcę włoskich faszystów, Benito Mussoliniego. Claus von Stauffenberg został pojmany i rozstrzelany, jego ciężarna żona trafiła do obozu koncentracyjnego, a dzieci do domów dziecka. 

Janusz Młynarski

Polacy Online - Portal Polaków w UK >>

To Hitler był trenerem? >>