In England, justice is open to all - like the Ritz Hotel. Słowa irlandzkiego sędziego - sir Jamesa Mathew - iż sprawiedliwość w Anglii jest dostępna dla wszystkich tak jak hotel Ritz, wypowiedziane na początku XX wieku, są w społecznym odbiorze chyba wciąż aktualne. Kolejne rządy przeznaczają jednak całkiem spore kwoty na zapewnienie bezpłatnej pomocy.

Nie omówimy tego zagadnienia dogłębnie, spróbujemy jednak podać kilka istotnych zasad, które obowiązują przy badaniu kryteriów Legal Help.

Podstawowym kryterium tego czy możemy skorzystać z Legal Help lub nie, jest nasz stan posiadania a zwłaszcza dwa jego składniki - disposible income i disposible capital (dochód netto, którym dysponujemy).

1. Od tej zasady jest jeden wyjątek. Osoby, które pobierają Income Suport, Income Based Job Seekers' Allowance (directly or indirectly) oraz Guarantee State Pension Credit automatycznie kwalifikują się do otrzymania Legal Help i nie trzeba sprawdzać ich sytuacji finansowej.
2. Jeśli nie pobieramy powyższych świadczeń, nasz kapitał i dochód podlegają ocenie. Dosyć zaskakującą zasadą jest, że przy badaniu prawa do Legal Help (eligibility) jest to, że badanie nie tylko dotyczy danej osoby, ale i jej lub jego partnera, przy czym jako partner traktowana jest każda osoba, z którą mieszkamy, jeżeli łączą nas z nią bliskie relacje, nawet jeżeli taki związek nie jest uregulowany w formie małżeństwa lub konkubinatu, w niektórych przypadkach, jeżeli mieszkamy nawet z członkiem rodziny, który łoży na nasze utrzymanie
3. Dochód obliczamy łącznie z partnerem uwzględniając wszystkie źródła dochodu, w tym zasiłki: Child Benefit, Incapacity Benefis, Tax Credit oraz alimenty na dzieci, ale nie doliczamy przykładowo Housing Benefit czy Council Tax Benefit. Pierwsza kwota, której nie można przekroczyć to 2530 funtów brutto miesięcznie.
4. Od kwoty tej odejmujemy:

- podatek,

- składkę na ubezpieczenie (NI Contributions),

- sumę, którą płacimy z tytułu czynszu, (ale dla osób bez dzieci stała kwota wynosi 545 funtów miesięcznie),

- koszty związane z wykonywaniem pracy - 45 funtów,

- kwotę na każde dziecko - 228,52 funta,

- kwotę na partnera – 149,69 funta.

Pozostała kwota netto nie może przekraczać 698 funtów miesięcznie.

5. Co do zasady, jeżeli dochody osoby starającej się o uzyskanie Legal Help nie różnią się w kolejnych miesiącach, należy wziąć pod uwagę ostatni miesiąc. W przypadku nieregularnych dochodów możliwe jest założenie aplikacji np. w następnym miesiącu, w którym spodziewamy się niższego wynagrodzenia. Trzeba jednak uważać na okresy przedawnienia, które w sprawach z zakresu prawa pracy są krótkie, najczęściej 3-miesięczne. W sytuacji zbliżającego się terminu przedawnienia można początkowo zapłacić za porady prawnika prywatnie, a dopiero później skorzystać z Legal Help.

6. W przypadku osób samozatrudnionych bada się średnie wypłaty z konta na wydatki niezwiązane z biznesem i te kwoty stanowią dochód dla celów Legal Help.

7. Jeśli nasz dochód jest niższy od 698 funtów, musimy zadać pytanie o kapitał, na który składają się np. oszczędności, akcje, udziały, przedmioty wartościowe (ale nie: meble, ubrania, narzędzia pracy), wierzytelności. Kwota kapitału (znów: liczona razem z partnerem) nie może być wyższa niż 8000 funtów. W praktyce spora grupa osób posiada tylko oszczędności w banku.

Przy wypełnianiu formularza Legal Help będziemy proszeni o przedstawienie dowodów potwierdzających naszą sytuację finansową, np. payslipy, wyciągi z banku, listy z Jobcentre przyznające zasiłki itd.

Aby sprawdzić czy kwalifikujemy się na Legal Help możemy skorzystać z internetowego kalkulatora pod poniższym adresem:
http://www.clsdirect.org.uk/en/legalaid/calculator.jsp

Jeśli nasza sprawa skończy się rozprawą w trybunale, warto wiedzieć, jakie mamy opcje, czyli kto zapłaci za zaprezentowanie naszej sprawy w sądzie. Legal Help, jak wiemy, nie przysługuje. Można zapłacić za reprezentację prywatnie. Nasz radca prawny (solicitor) będzie w stanie skontaktować nas z odpowiednim adwokatem (barrister) lub sam podejmie się reprezentacji (advocacy). Początkujący adwokaci w ramach pomocy charytatywnej pomagają klientom za darmo jeśli akurat mają czas, a rozprawa nie została wyznaczona na więcej niż 2 dni (Bar Pro Bono). Możemy reprezentować się sami lub poprosić kogoś znajomego, (tzw. lay representative), kto nie będąc osobiście zaangażowany wesprze nas podczas rozprawy. Jest jeszcze możliwość zawarcia tzw. umowy no win no fee z radcą prawnym. O tego rodzaju umowie napiszemy niebawem.
W każdym z powyższych przypadków mamy prawo do tłumacza, ale trzeba o to wcześniej zawnioskować.
Katarzyna Sut-Grochola

O innych formach finansowania pomocy prawnej napiszemy w kolejnych wydaniach.
Masz pytania z zakresu prawa pracy, zadaj je na portalu: www.prawopracy.co.uk