Pracuję teraz w Wielkiej Brytanii, pewnie za kilka lat wrócę do Polski. Czy odbije się to niekorzystnie na mojej emeryturze? Czy może będę otrzymywać w przyszłości dwie emerytury - polską i brytyjską?

Słowo emerytura może mieć różne znaczenia. Na ogół odnosimy je do świadczeń wypłacanych przez państwowy system ubezpieczeń społecznych, taki jak ZUS w Polsce czy Departament of Work and Pensions w Wielkiej Brytanii. Taką emeryturę nazywamy państwową (State Pension).

Istnieją jednak dodatkowe rodzaje „emerytur”, jak np. dobrowolne prywatne ubezpieczenia oferowane przez banki, kasy oszczędnościowe lub firmy ubezpieczeniowe (Personal Pension) lub ubezpieczenia zorganizowane przez pracodawcę (Company Pension). Te dodatkowe świadczenia opierają się na umowach, często dosyć dowolnie formułowanych przez oferujące je podmioty w związku z czym, trudno byłoby podać jakieś uniwersalne zasady, które się do nich odnoszą.

Jeżeli korzystamy więc z emerytury firmowej lub prywatnej, należy dokładnie zapoznać się z umową lub zapytać działu HR lub oddziału instytucji, która nią zarządza, co stanie się z tym świadczeniem w momencie powrotu do Polski. Zakładam jednak, że Pana pytanie dotyczy przede wszystkim kwestii emerytury państwowej. W odniesieniu do tego rodzaju emerytury w Unii Europejskiej obowiązuje zasada jedności stosowanego ustawodawstwa. Pomimo, że każde z państw unijnych ma własny system rent i emerytur, to istnieją mechanizmy prawne harmonizujące te systemy. Pozwala to osobom korzystającym ze swobody przemieszczania się wewnątrz Unii zachować prawo do należnych im świadczeń. Według tych zasad, mieszkając w różnych krajach Unii, możemy w danym momencie podlegać jedynie prawu ubezpieczeń społecznych tylko jednego państwa. Istnieje szereg szczegółowych przepisów stosowanych przy określaniu tego, jakie prawo się do nas obecnie stosuje. Przystępny opis wraz z przykładami dostępny jest na stronach internetowych ZUS. Dzięki powyższej zasadzie można uniknąć sytuacji, w której pracując w kilku krajach nie jesteśmy objęci ubezpieczeniem w żadnym z nich lub nie mamy żadnych dodatkowych korzyści w stosunku do osób pracujących na stałe w jednym kraju.

Istotne jest również to, że pracując w danym kraju powinniśmy mieć dokładnie takie same prawa w stosunku do dostępnych świadczeń emerytalnych jak jego obywatele. Wszelkie formy dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej (tworzenie warunków, którym łatwiej sprostać mogą obywatele danego kraju) w tym zakresie są zabronione.

Zatem jeżeli więc pracuje Pan obecnie w Wielkiej Brytanii, Pana staż pracy zaliczany będzie na poczet emerytury, którą dostanie Pan w Polsce lub jakimkolwiek innym kraju, w którym mieszkać będzie Pan przechodząc na emeryturę. Również w Wielkiej Brytanii. (W Słowniczku podajemy podstawowe pojęcia brytyjskiego systemu emerytalnego). Otrzymanie emerytury w jednym kraju, np. w Polsce, nie oznacza automatycznie, że musimy w tym kraju pozostać. Zgodnie z zasadą zachowania praw nabytych, instytucja ubezpieczeń społecznych zobligowana jest dalej wypłacać świadczenie także wtedy, kiedy wyprowadzimy się ponownie za granicę. Dzieje się to za pośrednictwem umów między poszczególnymi instytucjami np. ZUS i DWP lub poprzez przelewy na konta zagraniczne. Niestety obecnie w przypadku Polski emerytury wypłaca się jedynie na konto bankowe w polskim banku albo mogą być odbierane przez upoważnione do tego osoby, również tylko w naszym kraju.

Aby otrzymać emeryturę należy oczywiście złożyć odpowiedni wniosek, w kraju członkowskim, którego przepisom o ubezpieczeniu społecznym ostatnio podlegaliśmy. W każdym kraju obowiązują inne zasady składania wniosków, ale na pewno trzeba będzie wyszczególnić kraje, w których pracowaliśmy z podaniem odpowiednich szczegółów. Instytucja rozpatrująca nasz wniosek przekaże wniosek swoich odpowiedników w innych krajach. To może opóźnić wydanie decyzji emerytalnej.

Ostatnia uwaga: oczywiście warunkiem tego, aby praca w Wielkiej Brytanii zaliczona była do stażu emerytalnego, musi być ona legalna. Upewnijmy się zatem, że dokonaliśmy obowiązku rejestracji w WRS oraz że nasz pracodawca płaci regularnie nasze składki NIN.

Paweł Grochola
Masz pytanie z zakresu prawa pracy? Zadaj je na portalu www.prawopracy.co.uk